روغن موتور 5W-30 یا 5W-40؟ این سؤال برای بسیاری از صاحبان خودروهای خارجی پیش می‌آید. هر دو روغن در بازار فراوان‌اند و قیمتشان نزدیک است، اما انتخاب اشتباه می‌تواند به موتور فشار بیاورد.
در این راهنما تفاوت روغن موتور 5W-30 یا 5W-40، نقش گرمای امارات و ایران و توصیه‌ی سازنده را ساده توضیح می‌دهیم. در پایان هم هفت معیار برای تصمیم‌گیری و پاسخ پرسش‌های رایج را می‌خوانید. اگر به دنبال بهترین روغن موتور خودرو خارجی هستید، این معیارها مسیر درست را نشان می‌دهند.
فهرست مطالب
ویسکوزیته روغن موتور یعنی چه؟
ویسکوزیته یعنی میزان غلظت و روانی روغن. هر چه روغن غلیظ‌تر باشد، دیرتر جریان پیدا می‌کند. هر چه روان‌تر باشد، سریع‌تر به قطعات می‌رسد.
روی قوطی عددی مثل 5W-30 را می‌بینید. این عدد از دو بخش ساخته شده و طبق استاندارد SAE تعریف می‌شود. توضیح کلی این رده‌بندی را در صفحه‌ی SAE J300 در ویکی‌پدیا هم می‌توانید ببینید.
- عدد اول با حرف W: رفتار روغن در هوای سرد را نشان می‌دهد. W از کلمه‌ی Winter آمده است. عدد کمتر یعنی روغن در استارت سرد روان‌تر است.
- عدد دوم: غلظت روغن در دمای کاری موتور را نشان می‌دهد. عدد بزرگ‌تر یعنی لایه‌ی روغن در دمای بالا ضخیم‌تر می‌ماند.
پس در مقایسه‌ی روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 عدد اول یکی است. هر دو روغن در سرما یک رفتار نزدیک دارند. تفاوت اصلی در عدد دوم و رفتار روغن در دمای بالاست.
تفاوت روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 در یک نگاه
در دمای 100 درجه‌ی سانتی‌گراد، روغن رده‌ی 30 غلظت کمتری از رده‌ی 40 دارد. طبق تعریف SAE، محدوده‌ی ویسکوزیته‌ی رده‌ی 30 تقریباً بین 9.3 تا 12.5 و رده‌ی 40 بین 12.5 تا 16.3 سانتی‌استوک است.
| معیار | 5W-30 | 5W-40 |
|---|---|---|
| استارت سرد | روان و سریع | روان و نزدیک به 5W-30 |
| غلظت در دمای کاری | کمتر | بیشتر |
| لایه‌ی محافظ در دمای بالا | نازک‌تر | ضخیم‌تر |
| مصرف سوخت | معمولاً کمی بهتر | معمولاً کمی بیشتر |
| مناسب برای | موتورهای مدرن با لقی کم | گرمای شدید، بار زیاد، کارکرد بالا |
این جدول برای مقایسه‌ی روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 یک راهنمای کلی است. انتخاب نهایی همیشه به دفترچه‌ی خودرو برمی‌گردد.
چه زمانی 5W-30 انتخاب بهتری است؟
در مسئله‌ی روغن موتور 5W-30 یا 5W-40، اگر دفترچه‌ی خودرو 5W-30 را مشخص کرده، همان را بریزید. بسیاری از موتورهای جدید با فاصله‌های بسیار کم بین قطعات ساخته شده‌اند. این موتورها برای روغن روان‌تر طراحی شده‌اند.
- خودرو با موتور جدید و دفترچه‌ای که 5W-30 را پیشنهاد می‌کند.
- موتورهای دارای سیستم هیبرید یا استپ‌استارت، چون استارت‌های مکرر دارند.
- رانندگی شهری معمولی و بدون بار سنگین.
- خودروهایی که سازنده برای کاهش مصرف سوخت روغن روان‌تر را تأیید کرده است.
در این شرایط، انتخاب غلیظ‌تر در بحث روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 مزیتی ندارد. ممکن است جریان روغن در مسیرهای باریک کندتر شود.
چه زمانی 5W-40 انتخاب بهتری است؟
در مقایسه‌ی روغن موتور 5W-30 یا 5W-40، رده‌ی 40 وقتی منطقی است که سازنده آن را مجاز دانسته باشد، یا موتور شرایط سخت‌تری را تحمل کند. این روغن در دمای بالا لایه‌ی ضخیم‌تری ایجاد می‌کند.
- دفترچه یا برچسب زیر کاپوت 5W-40 را تأیید کرده است.
- موتور پرقدرت، توربوشارژ یا اسپرت که دمای روغن در آن بالا می‌رود.
- رانندگی طولانی در گرمای شدید یا ترافیک سنگین.
- کشیدن بار، سفرهای پرشیب و سرعت بالا.
- موتوری با کارکرد زیاد که لقی قطعات آن کمی بیشتر شده است.
برای موتورهای قدیمی‌تر هم در تصمیم روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 باید احتیاط کرد. اگر موتور نشتی روغن دارد، ابتدا علت را پیدا کنید. تغییر روغن به‌تنهایی مشکل مکانیکی را حل نمی‌کند.
آب‌وهوای گرم امارات و ایران؛ کدام روغن؟
در تابستان امارات و جنوب ایران، هوا بارها از 45 درجه بالاتر می‌رود. دمای روغن داخل موتور بسیار بیشتر از دمای هوا است. در ترافیک و با کولر روشن، این فشار بیشتر هم می‌شود.
در چنین شرایطی بحث روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 جدی‌تر می‌شود. روغن 5W-40 در دمای بالا پایدارتر می‌ماند و لایه‌ی محافظ ضخیم‌تری دارد. برای همین بسیاری از تعمیرکاران آن را برای گرمای شدید پیشنهاد می‌کنند.
اما این به معنای برتری مطلق نیست. شرط اول، تأیید سازنده است. اگر دفترچه فقط 5W-30 را تأیید کرده، بهتر است درباره‌ی تغییر آن از نمایندگی یا مکانیک مطمئن مشورت بگیرید.
در تصمیم روغن موتور 5W-30 یا 5W-40، دمای زمستان در امارات و بیشتر مناطق ایران معمولاً به اندازه‌ای پایین نمی‌رود که عدد W مشکلی ایجاد کند. به همین دلیل در این منطقه، تمرکز اصلی روی عدد دوم و استاندارد کیفی روغن است.
توصیه‌ی سازنده و استانداردها؛ مهم‌تر از عدد ویسکوزیته
انتخاب روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 فقط به ویسکوزیته محدود نیست. ویسکوزیته بخشی از شناسنامه‌ی روغن است. دو روغن با عدد یکسان ممکن است کیفیت و افزودنی‌های متفاوتی داشته باشند. روی قوطی به این موارد توجه کنید:
- استاندارد API: مثل SP یا SN که کیفیت عمومی روغن بنزینی را نشان می‌دهد.
- استاندارد ACEA: مثل A3/B4 یا C3. گروه C معمولاً برای موتورهای دارای فیلتر ذرات و کاتالیست حساس است.
- تأییدیه‌ی سازنده: مثل MB 229.5 یا VW 502 00 یا BMW Longlife. خودروسازان آلمانی معمولاً روی این تأییدیه‌ها حساس‌اند.
این تأییدیه‌ها را باید با دفترچه‌ی همان مدل و سال ساخت مقایسه کرد. خودروهای خارجی در بازار امارات گاهی با مشخصات منطقه‌ای متفاوتی عرضه می‌شوند. شماره‌ی VIN به تشخیص دقیق کمک می‌کند.
اگر دنبال تأمین قطعات و مصرفی مناسب خودروی خارجی هستید، صفحه‌ی قطعات اتومبیل‌های خارجی در امارات مسیر مناسبی برای شروع است. برای آشنایی با روغن‌های دیگر خودرو هم مقاله‌ی روغن ATF چیست؟ را بخوانید.
انتخاب روغن موتور خودرو خارجی؛ 7 معیار عملی
برای تصمیم‌گیری در بحث روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 این هفت مرحله را به ترتیب بررسی کنید:
- دفترچه‌ی خودرو: ویسکوزیته و استاندارد مجاز را از آن بخوانید.
- برچسب یا درپوش روغن: گاهی ویسکوزیته‌ی پیشنهادی روی درپوش موتور نوشته شده است.
- نوع موتور: بنزینی، دیزلی، توربو یا هیبرید، نیازهای متفاوتی در انتخاب روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 دارند.
- کارکرد خودرو: موتور با کارکرد زیاد ممکن است روغن غلیظ‌تر را بهتر تحمل کند، اما فقط با تأیید مکانیک.
- شرایط رانندگی: ترافیک، گرما و بار سنگین، دمای روغن را بالا می‌برند.
- استاندارد کیفی: API و ACEA و تأییدیه‌ی سازنده را کنار ویسکوزیته بررسی کنید.
- اصالت روغن: روغن تقلبی بهترین انتخاب روی کاغذ را هم بی‌اثر می‌کند.
اگر دفترچه هر دو گزینه‌ی روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 را مجاز دانسته، گرمای منطقه و شیوه‌ی رانندگی تعیین‌کننده است. در گرمای شدید و بار زیاد، گزینه‌ی غلیظ‌تر منطقی‌تر است. در استفاده‌ی شهری معمولی، گزینه‌ی روان‌تر کافی است.
نکات تعویض روغن موتور در خودروهای خارجی
انتخاب درست روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 فقط نیمی از کار است. تعویض روغن موتور هم باید اصولی انجام شود تا نتیجه‌ی انتخاب شما حفظ شود.
- همراه روغن، فیلتر روغن مناسب همان مدل را عوض کنید.
- حجم روغن را طبق دفترچه بریزید و با گیج روغن کنترل کنید. کمبود و زیادی روغن هر دو مضرند.
- واشر درپوش تخلیه را در صورت نیاز تعویض کنید تا نشتی ایجاد نشود.
- تاریخ و کیلومتر تعویض را یادداشت کنید تا نوبت بعدی از دست نرود.
- سطح روغن را بین دو تعویض هم گاهی بررسی کنید، مخصوصاً قبل از سفرهای طولانی.
اگر با تغییر روغن، صدای موتور، دمای کاری یا مصرف روغن تغییر محسوسی کرد، موضوع را به مکانیک نشان دهید. این نشانه‌ها در بررسی تصمیم روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 هم کمک می‌کنند.
نشانه‌های مناسب نبودن ویسکوزیته
اگر روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 با موتور سازگار نباشد، موتور معمولاً علامت می‌دهد. این نشانه‌ها همیشه فقط به روغن مربوط نیستند، اما بررسی آن‌ها لازم است.
- صدای بیشتر موتور هنگام استارت سرد.
- بالا رفتن دمای موتور در ترافیک و گرمای تابستان.
- افزایش مصرف روغن بین دو تعویض.
- روشن شدن چراغ فشار روغن. در این حالت فوراً توقف کنید و موتور را بررسی کنید.
در هر کدام از این حالت‌ها، پیش از تغییر دادن روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 با تعمیرکار مشورت کنید. گاهی مشکل از پمپ روغن، فیلتر یا نشتی است و عوض کردن ویسکوزیته فایده‌ای ندارد.
اشتباهات رایج هنگام انتخاب روغن موتور
- غلیظ‌تر یعنی بهتر: این باور همیشه درست نیست. روغن بیش از حد غلیظ می‌تواند جریان روغن را کند کند.
- نادیده گرفتن دفترچه: نظر دوستان یا تبلیغات جای توصیه‌ی سازنده را نمی‌گیرد.
- توجه فقط به برند: برند معتبر هم باید با استاندارد موتور شما سازگار باشد.
- مخلوط کردن روغن‌های ناهمخوان: هنگام اضطرار مجاز است، اما برای استفاده‌ی طولانی توصیه نمی‌شود.
- به تأخیر انداختن تعویض: بهترین روغن هم با گذشت زمان و کارکرد خاصیتش را از دست می‌دهد.
در انتخاب روغن موتور 5W-30 یا 5W-40، فاصله‌ی تعویض روغن را هم از دفترچه بخوانید. در گرمای شدید و ترافیک، شرایط کاری سخت‌تر محسوب می‌شود. بسیاری از سازندگان برای این حالت فاصله‌ی کوتاه‌تری پیشنهاد می‌کنند.
اصالت روغن و نکات خرید
بازار روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 و روغن‌های مشابه پر از محصولات تقلبی است. یک قوطی تقلبی ممکن است ظاهر درستی داشته باشد، اما عملکردش با عدد روی برچسب یکی نیست.
- از فروشنده‌ی معتبر و دارای فاکتور رسمی بخرید.
- پلمپ، چاپ برچسب، کد بچ و کیفیت قوطی را بررسی کنید.
- قیمت بسیار پایین‌تر از بازار را جدی بگیرید و مشکوک شوید.
- مشخصات روی قوطی را با نیاز خودرو مقایسه کنید.
روش‌های تشخیص اصالت را در مقاله‌ی تشخیص قطعه یدکی اصلی از تقلبی مفصل خوانده‌اید یا می‌توانید بخوانید. برای مصرف صنعتی هم صفحه‌ی تأمین‌کننده روغن‌های صنعتی در امارات را ببینید.
برای آشنایی بیشتر با انواع و کارکرد روغن موتور، صفحه‌ی Motor oil در ویکی‌پدیا منبع عمومی خوبی است.
سوالات متداول
تفاوت اصلی 5W-30 و 5W-40 چیست؟
هر دو در استارت سرد رفتار نزدیکی دارند، چون عدد W یکسان است. تفاوت اصلی روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 در عدد دوم است. روغن 5W-40 در دمای کاری موتور غلیظ‌تر است و لایه‌ی ضخیم‌تری ایجاد می‌کند. روغن 5W-30 روان‌تر است و معمولاً مصرف سوخت را کمی بهتر نگه می‌دارد. انتخاب نهایی به دفترچه و شرایط رانندگی بستگی دارد.
در گرمای امارات کدام را انتخاب کنم؛ روغن موتور 5W-30 یا 5W-40؟
ابتدا دفترچه‌ی خودرو را ببینید. اگر هر دو گزینه مجاز باشند، در گرمای شدید، ترافیک و بار سنگین معمولاً 5W-40 پایدارتر است. اگر سازنده فقط 5W-30 را تأیید کرده، بدون مشورت با نمایندگی یا مکانیک مطمئن آن را تغییر ندهید.
آیا می‌توان به‌جای 5W-30 از 5W-40 استفاده کرد؟
فقط وقتی که سازنده یا مکانیک مطمئن آن را مجاز بداند. بعضی موتورهای مدرن برای روغن روان‌تر طراحی شده‌اند. روغن غلیظ‌تر در این موتورها ممکن است جریان روغن و مصرف سوخت را تحت تأثیر قرار دهد. دفترچه همیشه مرجع اصلی است.
آیا 5W-40 مصرف سوخت را بیشتر می‌کند؟
روغن غلیظ‌تر معمولاً اصطکاک داخلی بیشتری دارد. به همین دلیل 5W-40 ممکن است مصرف سوخت را اندکی بیشتر کند. این اختلاف معمولاً کم است و به نوع موتور و شیوه‌ی رانندگی بستگی دارد. اندازه‌ی دقیق آن برای هر خودرو متفاوت است و باید با آزمایش واقعی سنجیده شود.
عدد W در روغن موتور یعنی چه؟
حرف W مخفف Winter یعنی زمستان است. عدد قبل از آن نشان می‌دهد روغن در دمای پایین چقدر روان می‌ماند. هر چه این عدد کمتر باشد، روغن در استارت سرد سریع‌تر جریان پیدا می‌کند و موتور زودتر روانکاری می‌شود. بنابراین در مقایسه‌ی دو روغن، عدد W را هم کنار عدد دوم ببینید.
هر چند کیلومتر باید روغن موتور را عوض کرد؟
فاصله‌ی تعویض به دفترچه‌ی خودرو، نوع روغن و شرایط رانندگی بستگی دارد. گرمای شدید و ترافیک سنگین شرایط سخت محسوب می‌شوند. در این حالت بسیاری از سازندگان فاصله‌ی کوتاه‌تری پیشنهاد می‌کنند. عدد دقیق را از دفترچه بخوانید و به توصیه‌ی تعمیرکار مطمئن هم توجه کنید.
جمع‌بندی
در بحث روغن موتور 5W-30 یا 5W-40 عدد دوم و توصیه‌ی سازنده تعیین‌کننده است. اگر دفترچه 5W-30 می‌گوید، همان را بریزید. اگر هر دو مجاز است، گرمای شدید و بار سنگین به 5W-40 نزدیک‌تر می‌شود.
اگر برای خودروی خارجی خود به قطعات و مصرفی اصلی نیاز دارید، درخواست تأمین قطعات اتومبیل‌های خارجی از امارات را ثبت کنید تا تیم بایبی‌فیوچر مدل خودرو و نیاز شما را بررسی کند.
